Ekonomik sipariş miktarı (EOQ) nedir, nasıl hesaplanır?
Sık ve az mı, seyrek ve çok mu sipariş vermeli? EOQ formülü, örnek hesap ve formülün nerede yetmediği.
5 dakikalık okuma
Her sipariş bir maliyet getirir: nakliye, hazırlık, kırtasiye, telefon. Az sipariş verirseniz bu maliyet düşer ama depoda daha çok mal tutarsınız; o malın da bir maliyeti vardır: bağlanan para, depo alanı, sigorta, bozulma. Ekonomik sipariş miktarı (EOQ), bu iki maliyetin toplamını en düşük yapan sipariş büyüklüğüdür.
Formül
Q* = √( 2 · D · S / H )
H çoğu zaman doğrudan bilinmez; birim maliyetin yıllık yüzdesi olarak tahmin edilir. Birim maliyeti 132 TL olan bir ürün için yıllık %20 stok tutma oranı, H = 26,4 TL demektir.
Örnek
Ayda 500 koli satan bir işletme düşünün: D = 6.000 koli/yıl. Her sipariş 400 TL'ye mal oluyor, H = 26,4 TL. Q* = √(2 × 6.000 × 400 / 26,4) ≈ 426 koli. Yani yılda yaklaşık 14 kez, her seferinde 426 koli sipariş vermek toplam maliyeti en aza indirir.
| Sipariş miktarı | Yıllık sipariş maliyeti | Yıllık tutma maliyeti | Toplam |
|---|---|---|---|
| 200 koli | 12.000 TL | 2.640 TL | 14.640 TL |
| 426 koli (EOQ) | 5.629 TL | 5.629 TL | 11.257 TL |
| 1.000 koli | 2.400 TL | 13.200 TL | 15.600 TL |
Formülün varsayımları
- Talep yıl boyunca sabit ve biliniyor.
- Tedarik süresi sabit; sipariş tek seferde, eksiksiz gelir.
- Birim fiyat sipariş miktarına göre değişmiyor (miktar indirimi yok).
- Stoksuz kalmaya izin verilmiyor.
Talep dalgalanıyorsa EOQ "ne kadar" sorusunu cevaplar ama "ne zaman" sorusu için güvenlik stoğu gerekir. Self-Opt bu iki hesabı birlikte yapar ve hangi varsayımla çalıştığını sonucun yanında yazar.